تبلیغات
freedom - آهو+تیبا

امروز:

آهو+تیبا

سرزمین من» درباره آهوی ایرانی و خطر انقراض آن گزارش می دهد

  جبیر ، آهوی ایرانی ، آهوی کوهی

آهو، این جانور زیبا که نامش از صفت اوستایی «آسو» به معنای تیزرو آمده، از تبار آنتلوپ‌ها است؛ همان دسته‌بندی خاصی که به گونه‌هایی از خانواده گاوسانان است که نمی‌توان آنها را به گاوها، گوسپندان منتسب کرد

ادامرو ببین....

 

تصویر آهوی ایرانی ، یکی از شاناترین تصاویر برای علاقه مندان به طبیعت است . تابلوهای نقاشی و مینیاتور بسیار ، بیانگر علاقه ایرانیان به این مخلوق زیبای خداوند است . در ایران 3 گونه آهو وجود دارد که در میان آنها ، ظرافت و زیبایی «جبیر» چیز دیگری است. این جانور برخلاف گونه دیگر آهوهای ایران که آهوی ایرانی نام دارد، بیشتر انفرادی یا به‌صورت جفت زندگی می‌کند. جبیر برخلاف آهوی ایرانی که فقط نرهایشان شاخ دارند، هر دو جنس نر و ماده‌اش دارای شاخ است.


ویژه نامه سرزمین من در تازه ترین شماره خود در بخش « طبیعت » ، به سراغ آهوی ایرانی رفته و پرونده ای مفصل از شیوه زندگی ، زیستگاه ها و مشخصات این جانور منحصر به فرد را منتشر کرده است . ویژگی این پرونده ، عکس های زیبا و کم یاب از این گونه است و پوستر این شماره نیز ، تصویر زیبا از شیر خوردن بچه آهو در پارک جنگلی اصفهان  است که به خوانندگان هدیه شده است. محمود رضا همامی عضو هیات علمی دانشکده منابع طبیعی اصفهان و سعیده اسمعیلی دانشجوی این دانشکده، گزارش این پرونده را به رشته تحریر درآورده اند.


در ابتدای آن این توضیح آمده است :‌ « آهو، این جانور زیبا که نامش از صفت اوستایی «آسو» به معنای تیزرو آمده، از تبار آنتلوپ‌ها (Antilopini) است؛ همان دسته‌بندی خاصی که به گونه‌هایی از خانواده گاوسانان (Bovidae) که نمی‌توان آنها را به گاوها، گوسپندان و بزها منتسب کرد، اطلاق می‌شود. این جانور که از حدود 15 گونه مختلف در سطح دنیا، سه گونه‌ا‌ش در ایران زندگی می‌کند، از جنس غزالان (Gazella) است؛ واژه‌ای عربی معادل آهو در فارسی که واژه لاتین Gazelle از آن گرفته شده است».
 

چکیده ای از این گزارش که با تصاویر بسیار زیبای این گونه های کم یاب ، آذین داده شده در پی می آید . برای خواندن متن کامل و استفاده از تصاویر و پوستر آن ، تازه ترین شماره « سرزمین من » در دسترس علاقه مندان است.


گوسپند یا آهو؟


چند نفر از نسل امروز آهویی را در طبیعت دیده؟ چند نفر از آنها می‌دانند که آهو چه شکلی دارد؟ با اینکه به جرات می‌توان گفت این جانور از معروف‌ترین و دوست‌داشتنی‌ترین حیوانات طبیعت برای آدمیان است، اما بسیاری زندگی و رفتارش را نمی‌شناسند و گونه‌های آن را از هم تشخیص نمی‌دهند. این عدم آشنایی با گونه‌های حیات‌وحش کشورمان، تا آنجا پیش رفته که بعضی‌ها آهو را با گوزن و حتی با بزکوهی و گوسپند وحشی هم اشتباه می‌گیرند. از میان گونه‌های مختلف آهو در جهان، سه‌گونه آهوی‌ایرانی (Gazella subgutturosa)، جبیر (Gazella bennettii) و آهوی کوهی (Gazella gazella) در ایران زندگی می‌کنند.

بزرگ‌ترین گله‌های آهوی ایرانی در فصل زمستان است که از نرها، ماده‌ها و نابالغان تشکیل می‌شود، و در فصل بهار کوچک‌ترین گله‌ها در آهوی ایرانی دیده می‌شود که شامل ماده و فرزندان است؛ چرا که نرهای بالغ در این فصل از ماده‌ها و نابالغ‌ها جدا شده و گله‌ نرها را تشکیل می‌دهند. این فصل که در مرکز ایران تقریبا از اواسط اردیبهشت تا اوایل خرداد ادامه دارد، فصل زادآوری آهوی ایرانی است و ماده‌های باردار برای زایمان از گله جدا شده‌اند. آنها پس از گذشت حدود 150 روز دوره بارداری، در محل امنی که معمولا میان بوته‌های بلند است نوزاد خود را به دنیا می‌آورند.

دونده دشت‌ها


بیشتر زیستگاه‌های آهوی ایرانی در ایران را مناطق استپی خصوصا درمنه‌زارها و دشت‌های پوشیده از علف شور که از کوهپایه‌ها زیاد دور نیستند تشکیل می‌دهند. درمنه و علف‌های شور از گونه‌های مورد استفاده آهو هستند. درمنه گونه‌ای است که به‌واسطه داشتن اسانس زیاد مورد استفاده دام قرار نمی‌گیرد ولی آهوان از این گونه و بعضی دیگر از گونه‌های غیرخوشخوراک برای دام، استفاده می‌کنند.
آهو دونده سریعی است و در صورت لزوم می‌تواند با سرعت حدود 70 کیلومتر بر ساعت از دست شکارچیان ماهری چون یوز و گرگ و دیگر طعمه‌خواران فرار کند. اما مشکل اینجاست که این سرعت را تنها برای مدت کوتاهی می‌تواند حفظ کند و پس از آن خسته شده و از دویدن باز می‌ماند.

متاسفانه شکارچیان هم از این نقطه ضعف آهو سوء‌استفاده کرده و با وسایل نقلیه موتوری مانند جیپ و موتورسیکلت به دنبال آن می‌روند. حیوان بیچاره شاید بتواند از چنگال گرگ‌ها و یوز جان سالم بدر برد اما توان رقابت با موتور را ندارد و در نهایت به صورت ناجوانمردانه‌ای با ضربات چوب یا زنجیر که بر سرش وارد می‌شود، از پا در می‌آید.


خانه خراب‌ها

روزگاری دشت‌های ایران محل تاخت و تاز آهوها بود و جمعیت زیاد آنها در سراسر ایران پراکنده بودند. جالب است که تا همین 7سال پیش با اینکه آهوی ایرانی در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت وارد شده بود، اما هنوز در طبقه تهدید نشده (LR) قرار داشت. اما به دلیل کشتار زیاد و تخریب زیستگاه این حیوان، سریعا به طبقه نزدیک به تهدید (NT) و 3سال بعد یعنی در سال 2006 به طبقه تهدید‌شده و آسیب‌پذیر (VU) انتقال پیدا کرد.

مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده آهوی ایرانی را در درجه اول باید شکار غیرقانونی و سپس تخریب زیستگاه دانست. کل جمعیت آهوی ایرانی در ایران در سال 2001 بیش از 10هزار راس برآورد شده که 90 درصد آنها در مناطق حفاظت شده قرار داشته‌اند.... آهو که با طنازی و کرشمه‌اش روزگاری مقبول همه ایرانیان بوده، حالا شدیدا به کمک نیازمند است تا نسل‌اش در این کشور پایدار بماند.

در تازه ترین شماره ویژه نامه « سرزمین من » گروه مجلات همشهری علاوه بر متن کامل این گزارش خواندنی ، گزارشی درباره قمری ها ، امام زاده عبدا... تهران ، پوشش زنان جنوب، همه چیز درباره آبگوشت غذای لذیذ ایرانی و اخبار و مقالات متنوع دیگر درباره حوزه ایرانشناسی و ایران گردی به چاپ رسیده که در‌استانه فصل تابستان - فصل سفر - می تواند برای خانواده های ایرانی جذاب باشد . این مجله را از روزنامه فروشی ها بخواهید.

نوشته شده در : چهارشنبه 16 فروردین 1391  توسط : farzad zare.    نظرات() .

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر